Co pozostaje wspólnym punktem odniesienia dla dorosłych Polaków wychowanych w różnych dekadach? Odpowiedzi przynosi badanie „Pokolenie Disney. Jak historie, bohaterowie i wartości Disneya łączą pokolenia Polaków”, przeprowadzone przez Uniwersytet SWPS we współpracy z Disney Polska. Zestawienie obejmuje cztery generacje — od baby boomersów po pokolenie Z — oraz osobno pokazuje, z którymi bohaterami identyfikują się kobiety i mężczyźni.
Co zbadały Uniwersytet SWPS i Disney Polska?
Badanie objęło 1054 osoby w wieku od 18 do 80 lat. Respondentów podzielono na cztery grupy: baby boomersów, czyli osoby urodzone w latach 1946–1964, pokolenie X — roczniki 1965–1980, millenialsów, nazywanych także pokoleniem Y — urodzonych w latach 1981–1996, oraz generację Z, obejmującą roczniki 1997–2012.
Autorzy sprawdzali między innymi, jakie produkcje i postacie badani znają, jakie wartości łączą z historiami Disneya oraz czy nadal czują z nimi emocjonalną więź. Dzięki porównaniu grup można zobaczyć nie tylko wspólny repertuar, lecz także tytuły charakterystyczne dla doświadczenia konkretnej generacji.
Disney jako wspólne doświadczenie dzieciństwa dorosłych Polaków
84% dorosłych Polaków deklaruje, że w dzieciństwie regularnie oglądało produkcje Disneya. Sentyment do tych historii nie kończy się jednak wraz z dorastaniem: 82% badanych nadal go odczuwa. To dwa wyniki obejmujące całą badaną dorosłą populację, niezależnie od przynależności pokoleniowej.
Wspólny mianownik nie oznacza identycznych wspomnień. W kolejnych grupach na pierwszy plan wysuwają się inne filmy i seriale: u baby boomersów „Królewna Śnieżka”, w pokoleniu X „Gumisie”, u millenialsów „Król Lew”, a w generacji Z zarówno produkcje młodzieżowe i muzyczne, jak i tytuły związane z Marvelem.
Wartości, które respondenci łączą z historiami Disneya
Najczęściej wskazywaną wartością była przyjaźń i lojalność — wymieniło ją 46% respondentów. 43% badanych zwróciło uwagę na zwycięstwo dobra nad złem, a 32% na pokonywanie trudności. Są to deklaracje dotyczące motywów kojarzonych z disneyowskimi historiami, a nie rankingu pojedynczych filmów.
Te trzy odpowiedzi pozwalają uporządkować wyniki według tematów: relacje z innymi, konflikt dobra ze złem oraz radzenie sobie z przeciwnościami. Dopiero zestawienie ich z tytułami wybieranymi przez poszczególne generacje pokazuje, jak różne produkcje tworzyły dla nich punkt odniesienia.
Cztery pokolenia, cztery disneyowskie mapy wspomnień
| Pokolenie | Najważniejsze skojarzenia | Wynik badania |
|---|---|---|
| Baby boomers | „Królewna Śnieżka” | 78% zna tytuł; 84% odczuwa sentyment do produkcji Disneya |
| Pokolenie X | „Gumisie”, Disney jako „namiastka świata zachodniego” | 87% rozpoznaje „Gumisie”; 74% wskazuje takie skojarzenie |
| Millenialsi | „Król Lew” | 94% zna film; 82% uznaje produkcje Disneya za ważną część dzieciństwa |
| Pokolenie Z | „Król Lew”, „Kraina lodu”, Marvel, „Hannah Montana” | 95% zna „Króla Lwa”; 89% „Krainę lodu”; 83% Spider-Mana |
Baby boomers: „Królewna Śnieżka” i trwały sentyment
Wśród baby boomersów „Królewnę Śnieżkę” zna 78% badanych. W tej samej grupie 84% deklaruje sentyment do produkcji Disneya. To najwyraźniej zaznaczony w badaniu związek między rozpoznawalnością konkretnego tytułu a deklarowanym przywiązaniem do całej marki w tej generacji.
Pokolenie X: „Gumisie” i namiastka świata zachodniego
Dla pokolenia X szczególnie charakterystyczne są „Gumisie”, rozpoznawane przez 87% przedstawicieli tej grupy. 74% osób z tego pokolenia określa Disneya jako „namiastkę świata zachodniego”. W tym zestawieniu „Gumisie” są więc nie tylko najczęściej rozpoznawanym wskazanym tytułem, ale też produkcją pojawiającą się obok wyraźnego kulturowego skojarzenia z Disneyem.
Millenialsi: „Król Lew” jako symbol dzieciństwa
„Króla Lwa” zna 94% millenialsów. 82% przedstawicieli tego pokolenia uznaje produkcje Disneya za ważną część swojego dzieciństwa, a około trzy czwarte zgadza się, że w pewnym sensie „wychowało się” na disneyowskich historiach.
Ten tytuł wyróżnia się także w porównaniu z innymi generacjami: wśród przedstawicieli pokolenia Z zna go 95% badanych. „Król Lew” jest zatem jednym z nielicznych tytułów, które mają bardzo wysoki wynik zarówno w grupie millenialsów, jak i ich młodszych respondentów.
Pokolenie Z: od Hannah Montany i „High School Musical” po Marvela
W generacji Z obok filmów animowanych mocno zaznaczają się seriale i produkcje młodzieżowe. „Hannah Montanę” zna 71% przedstawicieli tej grupy, a „High School Musical” — 57%. Dla porównania, „Hannah Montanę” rozpoznaje 65% millenialsów i 52% całej badanej dorosłej populacji.
Młodsi respondenci często wskazywali również bohaterów i zespoły związane z Marvelem: Spider-Mana zna 83% generacji Z, Iron Mana 70%, a Avengersów 69%. W tej samej grupie wysokie wyniki uzyskały „Kraina lodu” — 89%, „Zwierzogród” — 78%, oraz „Lilo i Stitch” — 71%. „Króla Lwa” zna natomiast 95% badanych z generacji Z, co stawia ten film obok nowszych tytułów, a nie wyłącznie wśród produkcji kojarzonych ze starszymi widzami.
Kopciuszek i Tarzan: bohaterowie przekraczający stereotypy płci
Porównanie odpowiedzi kobiet i mężczyzn przynosi szczególnie wyrazisty wynik przy Kopciuszku. Z tą bohaterką identyfikuje się 65% badanych kobiet, ale także 36% badanych mężczyzn. Oznacza to, że wskazanie Kopciuszka nie ogranicza się do jednej płci — choć różnica między wynikami obu grup jest wyraźna.
Przy Tarzanie proporcje układają się odwrotnie: utożsamia się z nim 37% kobiet i blisko połowa badanych mężczyzn. Zestawienie tych dwóch postaci odpowiada na pytanie, dlaczego z Kopciuszkiem identyfikuje się również tak wielu mężczyzn: wynik 36% jest niższy niż wśród kobiet, ale stanowi ponad jedną trzecią męskich respondentów. Badanie pokazuje też, że identyfikacja z bohaterem może obejmować postacie tradycyjnie kojarzone z inną płcią.
Dlaczego Disney wraca do życia dorosłych po narodzinach dzieci?
42% respondentów deklaruje, że historie Disneya ponownie stały się dla nich ważne po zostaniu rodzicami. Badanie wskazuje więc konkretny moment, w którym znaczenie tych produkcji wraca w dorosłym życiu: jest nim rodzicielstwo. Nie oznacza to jednak, że dotyczy to większości badanych — taki wynik odnosi się do 42% respondentów.
Najważniejsze liczby z badania
- 1054 osoby w wieku od 18 do 80 lat wzięły udział w badaniu.
- 84% dorosłych Polaków regularnie oglądało produkcje Disneya w dzieciństwie.
- 82% nadal odczuwa sentyment do tych produkcji.
- 46% łączy disneyowskie historie z przyjaźnią i lojalnością.
- 43% wskazuje zwycięstwo dobra nad złem, a 32% pokonywanie trudności.
- 65% kobiet i 36% mężczyzn identyfikuje się z Kopciuszkiem.
- 42% respondentów ponownie uznało historie Disneya za ważne po zostaniu rodzicami.
Zobacz też:
