Daniela wyszła na rabatę z pustym dzbankiem w rękach i zatrzymała się: pies sąsiadki siedział pośród rozkopanej ziemi, a siedem piwonii posadzonych tej wiosny leżało korzeniami do góry. Za płotem mieszkała Emma, właścicielka psa. Działka i ogród należały do Danieli, a każdy krzew wybierała osobno — teraz musiała zdecydować, czy ratować to, co zostało, czy znów wydać pieniądze na nowe nasadzenia.
Pies podniósł ku niej pysk czarny od ziemi i radośnie zamerdał ogonem. Wczoraj Daniela zauważyła już świeży, spulchniony pas wzdłuż płotu, ale uznała, że to kret rozkopał grządkę. Teraz od tego pasa ciągnęły się bruzdy aż do samej rabaty, a wokół korzeni trzech ocalałych krzewów ziemia była rozgrzebana.
Zawołała Emmę przez płot. Ta wyszła dopiero po chwili, w domowym ubraniu i kaloszach, i najpierw spojrzała na psa, a potem na kwiaty.
— Widzisz, co zrobił?
— Jest mały, ciekawi go wszystko — odpowiedziała Emma. — Nie krzycz, bo go przestraszysz.
Daniela wskazała na wyrwane krzewy. Pies właśnie żuł cienki korzonek, więc musiałaby sama mu go odebrać. Emma tylko wzruszyła ramionami, jakby chciała powiedzieć, że przecież nie zrobił tego specjalnie. Według niej pies po prostu kopał w ziemi i nie rozumiał, że szkodzi kwiatom.
— To nie jego podwórko — powiedziała Daniela. — Jeśli będzie tak robił, przywiąż go albo nie wypuszczaj bez nadzoru.
Emma zmarszczyła brwi. Oświadczyła, że nie będzie przywiązywać psa, a siedzieć przy nim cały dzień też nie ma czasu. Za płotem pies miał swój kącik, gdzie ziemia była spulchniona, ale prawie wcale tam nie chodził. Najbardziej lubił przeciskać się pod ogrodzeniem właśnie na działkę Danieli.
— W takim razie pokryj przynajmniej koszt tego, co zniszczył — powiedziała Daniela. — Te piwonie same nie wyrosły z ziemi.
Emma spojrzała na rabatę i od razu znalazła argument: część krzewów wciąż stała, więc nie wszystko przepadło. Poza tym, jak stwierdziła, nie da się udowodnić, że przekopał je właśnie pies. Daniela nie zaczęła się spierać o to, co obie przed chwilą widziały na własne oczy. Poprosiła tylko, żeby Emma załatała przejście pod płotem i pilnowała psa, dopóki nie przestanie wdzierać się na jej działkę.
Następnego dnia Emma podeszła do płotu z nową skórzaną obrożą i małym dzwoneczkiem. Pokazała go Danieli, jakby sprawa była już załatwiona: teraz właścicielka będzie słyszeć, kiedy pies pójdzie kopać. Daniela zapytała, co da jej ten dźwięk, skoro i tak dowie się o szkodach dopiero wtedy, gdy rabata będzie rozkopana.
Emma odpowiedziała, że przynajmniej będzie wiadomo, gdzie jest pies. Nie chciała już rozmawiać ani o przywiązywaniu go, ani o odszkodowaniu. Dzwoneczek miał rozwiązać wszystko bez żadnego wysiłku z jej strony: usłyszy go, zawoła psa z powrotem, a jeśli nie usłyszy, to znaczy, że nic się nie stało.
Wieczorem Daniela podniosła z ziemi ocalałe korzenie i w miarę możliwości posadziła krzewy z powrotem. Podlała rabatę i zatrzymała się przy jednym pustym miejscu. Wcześniej rosła tu piwonia jej matki — duża, o ciemnoróżowych kwiatach. W tym roku Daniela przesadziła stary krzew do doniczki i postawiła ją za szopą, a w wolnym miejscu posadziła nowe odmiany. Długo nie mogła się zdecydować, by usunąć piwonię matki z rabaty, ale miała nadzieję, że nowe kwiaty również się przyjmą.
Rano dzwoneczek zadźwięczał pod płotem. Pies przecisnął się przez przejście i, nie zatrzymując się przy nienaruszonych krzewach, rzucił się w to samo miejsce, które Daniela poprzedniego dnia wyrównała i podlała. Kopał tak zawzięcie, że ziemia rozpryskiwała się na boki. Emma zawołała go ze swojego podwórka i pobiegła do ogrodzenia, ale pies nie ustępował. Dzwoneczek dźwięczał przy każdym ruchu, cienko i natarczywie, lecz pies jakby go nie zauważał. Zapierał się łapami o krawędź dołu i odrzucał ziemię do tyłu. Nawet gdy Emma zawołała go ponownie, nie podniósł głowy.
Daniela nie zaczęła krzyczeć. Poszła do szopy, przyniosła łopatę i wróciła do dołu. Pies usiadł na jego brzegu, przechylił głowę, jakby czekał, aż wreszcie zrozumie, dlaczego tak uparcie kopał. Emma zatrzymała się za jego plecami.
— Co zamierzasz zrobić? — zapytała.
Daniela stanęła nad dołem. Musiała powstrzymać psa i sprawić, żeby Emma wreszcie wzięła odpowiedzialność: dzwoneczek nie zatrzymał psa, a prośby, by go pilnowała, niczego nie zmieniły. Mocniej ścisnęła trzonek, uniosła łopatę i powiedziała:
— Albo pilnujesz go u siebie, albo zwracasz mi koszt każdego zniszczonego krzewu — powiedziała ostro Daniela, wbijając łopatę w ziemię tuż przy dole…
— Odłóż łopatę — powiedziała ostro Emma. — Nie wiesz, co jest tam pod ziemią. Uszkodzisz własne korzenie, a potem znowu będziesz mnie obwiniać.
Daniela nie odsunęła łopaty. Ostrze natrafiło na coś twardego, więc ostrożnie nacisnęła z boku. Ziemia się osypała i ukazał się gruby, ciemny korzeń — pozostałość starej piwonii, którą przesadziła do doniczki. Korzeń sięgał głębiej, niż się spodziewała, a obok biegła wąska szczelina, przypominająca korytarzyk małego zwierzęcia.
Pies wskoczył do dołu i wsunął nos w otwór. Emma chwyciła go za obrożę. Pies szarpnął się, dzwoneczek zadźwięczał i tym razem właścicielka go przytrzymała.
— No właśnie — powiedziała Emma. — Dlatego tam kopał. Pewnie jest tam mysz albo kret. Nie chodziło mu o piwonie.
— Możliwe — odpowiedziała Daniela. — Ale i tak powyrywał moje krzewy.
Emma spojrzała na ziemię, ale nie przestała się spierać. Jej zdaniem stary korzeń sam mógł zniszczyć rabatę, a pies tylko rozkopał to, co już znajdowało się pod ziemią. Daniela nie próbowała dowodzić, że korzeń nie mógł wyrwać roślin, które jeszcze wczoraj rosły w równych rzędach. Poprosiła, żeby Emma zabrała psa, i poczekała, aż furtka za sąsiednim płotem się zamknie.
Potem przykucnęła przy brzegu dołu i rękami wybrała spulchnioną ziemię. W korytarzykach rzeczywiście widać było drobne korzonki i suche źdźbła trawy. Nie wiedziała, kto się tam osiedlił ani kiedy, ale zrozumiała, dlaczego pies raz za razem wracał w to samo miejsce. To wyjaśniało jego upór, ale nie zmieniało faktu, że rabatę trzeba było teraz doprowadzić do porządku.
Daniela sfotografowała dół, wyrwane krzewy i ziemię przy płocie. Następnie ułożyła ocalałe korzenie na wilgotnej tkaninie, a obok położyła etykiety z nazwami odmian. Nie chciała za miesiąc zastanawiać się, który krzew skąd pochodził i co dokładnie obumarło, a co da się jeszcze uratować.
Emma przez cały ten czas nie wychodziła. Daniela skończyła pracę, zasypała dół ziemią i tymczasowo zablokowała przejście deską, dociskając ją z obu stron kamieniami. Deska nie rozwiązywała problemu, ale przynajmniej stanowiła przeszkodę, dopóki nie uda się porządnie zabezpieczyć ogrodzenia. Pies dwa razy podszedł do niej z drugiej strony, a za każdym razem dźwięk dzwoneczka szybko oddalał się w głąb sąsiedniego podwórka.
Następnego dnia Daniela zadzwoniła do szkółki, w której kupiła piwonie. Podała nazwy odmian i opowiedziała, że część korzeni znalazła się na powierzchni, a ziemia wokół pozostałych została mocno rozkopana. Wyjaśniono jej, że kilka roślin może się przyjąć, ale nie powinna liczyć na kwitnienie takie jak wcześniej; jeśli chce zachować rabatę, lepiej wymienić uszkodzone okazy. Daniela poprosiła o przygotowanie wykazu i wyceny tych samych odmian lub najbardziej do nich zbliżonych.
Kiedy wykaz był gotowy, wydrukowała go i dołączyła zdjęcia. Nie po to, by grozić nimi Emmie, ale żeby rozmowa znów nie sprowadziła się do tego, że krzewy niby stoją, więc nic poważnego się nie stało. Na kartce znalazły się nazwy odmian, liczba roślin do wymiany i wycena ze szkółki. Daniela dołożyła też kopię starego zamówienia, którą zachowała po zakupie.
Emma zauważyła dokumenty, gdy Daniela wyszła rano wyrzucić śmieci.
— Już wystawiłaś mi rachunek? — zapytała. — Przecież mówiłam, że nie zrobił tego na złość.
— Słyszałam. Tu jest to, czego potrzeba do rabaty.
Emma przebiegła wzrokiem po kartce i zmarszczyła brwi.
— Za takie pieniądze można obsadzić cały ogród.
— Nie wybierałam roślin od nowa. To te odmiany, które tu rosły.
— A dlaczego mam płacić za wszystko? Przecież nie każdy krzew zginął.
Daniela spokojnie wskazała zdjęcia. Nie zaczęła ponownie wyliczać tego, co widziała rano: obie stały przy rabacie i patrzyły na wyrwane korzenie. Emma oddała kartkę przez płot, zginając ją na pół.
— Niczego nie obiecywałam — powiedziała.
Wcześniej Daniela pewnie odłożyłaby rozmowę na później. Sąsiadki mogły przez kilka dni nie mówić sobie dzień dobry, potem jedna przynosiła przez furtkę talerz, druga oddawała go czysty, a obie zachowywały się tak, jakby spór został rozwiązany. Tym razem Daniela nie próbowała ani przekonywać Emmy, ani udawać, że sprawy nie ma. Rozprostowała kartkę i położyła ją na parapecie.
— W takim razie na razie nie mamy o czym rozmawiać — odpowiedziała.
Emma niezadowolona zamknęła furtkę. Kilka dni później znów spotkała Danielę przy ogrodzeniu i zaczęła opowiadać o swoich sprawach, jakby rozmowa o rabacie sama się już zakończyła. Daniela wysłuchała jej, skinęła głową i wróciła do grządki. Nie była nieuprzejma, ale nie podjęła zwyczajnej rozmowy, która miała zastąpić rozwiązanie problemu.
Tego samego dnia kupiła w sklepie z artykułami gospodarczymi siatkę i mocowania. Przytwierdziła siatkę do deski i od swojej strony zamknęła przejście pod ogrodzeniem, żeby pies nie mógł już przedostać się na jej działkę, dopóki Emma nie zajmie się swoją częścią płotu. Praca nie zajęła całego dnia, a po jej zakończeniu pies nie mógł przecisnąć nawet pyska. Daniela zostawiła Emmie swobodne przejście do furtki, ale nie zamierzała naprawiać za nią całego ogrodzenia.
Emma wyszła sprawdzić, co się dzieje, gdy zobaczyła siatkę.
— Co, postanowiłaś całkiem nas odgrodzić?
— Zamknęłam przejście, którym dostaje się do mojego ogrodu.
— To wspólny płot.
— Ale działka za nim należy do mnie. Prosiłam, żebyś pilnowała psa. Nie zrobiłaś tego.
Emma zamilkła, a potem powiedziała, że nie będzie przywiązywać psa. Daniela odparła, że wcale tego nie wymaga: wystarczy, by nie wypuszczała go samego na podwórko, dopóki przejście nie zostanie zabezpieczone, i naprawiła ogrodzenie tak, by pies nie mógł się przez nie przecisnąć. Emma znów powtórzyła, że nie da się pilnować psa przez cały dzień. Na tym rozmowa się skończyła: żadna nie zgodziła się ustąpić, ale dawne „samo się jakoś ułoży” już nie pomagało.
Pies kilka razy podchodził z drugiej strony do deski, wąchał ją i drapał łapami. Emma wołała go do domu i nie otwierała furtki. Trzeciego dnia przyniosła krótki odcinek siatki i zamontowała go po swojej stronie, mocując przy dolnej krawędzi płotu. Daniela widziała, że praca została wykonana byle jak, ale przejście zniknęło. Nie sprawdzała mocowań ani nie poprawiała niczego za sąsiadkę, poprosiła tylko, by dolna krawędź przylegała ściśle do ziemi.
— Zrozumiałam — odpowiedziała sucho Emma. — Nie musisz mi przypominać o tym każdego ranka.
Daniela nie przypominała. Poczekała, aż rośliny ze szkółki będą gotowe, i sama je odebrała. Martwe krzewy musiała usunąć; ocalałe przesadziła ostrożniej, dosypała świeżej ziemi i otoczyła rabatę niskim, tymczasowym ogrodzeniem. Teraz, zanim wychodziła po mleko albo zajmowała się pracami na podwórku, nie nasłuchiwała dzwoneczka ani nie wyglądała przez okno.
Emma przyszła dwa dni później. Trzymała w ręku kopertę. Podała ją przez płot i powiedziała, że sprawdziła ceny w szkółce i przekonała się, że kwota podana przez Danielę nie była zmyślona. Wciąż mówiła ze złością, jakby samo przyznanie tego wiele ją kosztowało.
— Nie sądzę, żeby chciał wszystko zniszczyć — dodała.
— Ja też tego nie mówiłam.
Emma lekko skrzywiła usta.
— Dobrze. Zapłacę za rośliny. Ale jeśli znowu coś rozkopie, od razu mnie zawołaj. Nie czekaj, aż wszystko zniszczy.
— Wołam. A ty go zabierasz.
— Zabieram — powiedziała Emma po krótkiej chwili.
W kopercie znajdowała się potrzebna kwota. Daniela sprawdziła pieniądze i położyła je na półce w domu obok kopii zamówienia. Nie było ciasta ani zwyczajnej próby załagodzenia nieprzyjemnej rozmowy. Przez kilka dni tylko się pozdrawiały, gdy spotykały się przy furtce. Potem Emma pewnego dnia zapytała, czy nowe krzewy się przyjęły. Daniela odpowiedziała, że jeszcze za wcześnie, by to ocenić, i na tym się rozstały.
Rabata znów wyglądała schludnie, ale teraz między nią a płotem stała siatka, a furtka Emmy pozostawała zamknięta, gdy pies był na podwórku. Stara piwonia nadal rosła w doniczce za szopą. Czasem Daniela przechodziła obok i sprawdzała, czy ziemia nie wyschła. Przez ogrodzenie nie pryskała już spulchniona ziemia, a rano dzwoneczek dźwięczał tylko po sąsiedniej stronie.





