O szóstej wieczorem Emma właśnie układała śledzie do sałatki śledziowej pod pierzynką, kiedy zadzwonił dzwonek — dwie godziny wcześniej, niż spodziewała się Thomasa. W progu stał jej młodszy brat Marcus z dużą bordową walizką na kółkach. Thomas był jej bliską osobą i po raz pierwszy mieli spędzić sylwestrowy wieczór we dwoje u Emmy. Marcus zdążył już jednak oznajmić, że zostanie u siostry co najmniej do trzeciego stycznia. Dla Emmy oznaczało to nie tylko obcego człowieka w mieszkaniu, ale też kolejne dni, w których jej plany, pieniądze i siły traktowano jak wspólne dobro rodziny.
Marcus wtoczył walizkę do przedpokoju, nie czekając na zaproszenie. Śnieg z jego butów topniał na podłodze, a on już zdejmował niebieską kurtkę i rozglądał się, gdzie ją powiesić pośród zajętych wieszaków.
— Mogłeś chociaż uprzedzić — powiedziała Emma, wciąż trzymając w ręku nóż.
— Po co? Przecież jesteś w domu — odparł. — I jakie ty możesz mieć plany? Sprawdzanie zeszytów?
Mówił lekko, jakby z góry założył, że siostra nie będzie się sprzeciwiać. Kiedy Emma powiedziała, że czeka na Thomasa i mieli spędzić święto we dwoje, Marcus tylko się uśmiechnął: no proszę, będzie mógł poznać człowieka, który odebrał mu siostrę. Tymczasem ustawił walizkę tak, że zastawiła połowę korytarza.
Emma nie urządziła awantury w drzwiach. Wróciła do kuchni, licząc, że brat przynajmniej zrozumie aluzję i ograniczy się do krótkiej wizyty. Marcus uznał jednak jej milczenie za zgodę. Otworzył lodówkę i sięgnął po wędliny przygotowane na świąteczny stół. Zjadł połowę, nie pytając o pozwolenie, a potem obrócił w dłoniach butelkę wina musującego i oznajmił, że Emma kupiła kwaśne.
— Przygotowuję jedzenie na wieczór — przypomniała mu.
— No to przygotuj więcej — rzucił Marcus i poszedł do salonu.
Włączył tam telewizor na cały regulator, położył się na kanapie i zaczął wołać siostrę: raz poprosił o herbatę, raz zażądał porządnej poduszki. Emma kroiła buraki i zerkała na zegar. Mogła odwołać spotkanie, ale nie chciała, żeby Thomas pomyślał, że wcale nie cieszy się z jego przyjazdu. Napisała więc, że brat niespodziewanie się pojawił i Thomas może nie przyjeżdżać, jeśli będzie mu to nie na rękę.
Thomas odpisał, że i tak przyjedzie, jeśli ona tego chce. Emma napisała: „Chcę” — i postawiła na stole trzeci talerz. Nie dlatego, że brat zasłużył na zaproszenie, ale dlatego, że miała nadzieję spokojnie przetrwać wieczór i nie zamieniać sylwestra w rodzinną kłótnię.
Do ósmej Marcus zdążył skrytykować zarówno mandarynki — według niego były za małe — jak i świąteczne jedzenie. Emma nie odpowiedziała. Wiedziała, jak szybko każda uwaga zamienia się w oskarżenie, że jest skąpa albo się wywyższa. Marcusowi wygodnie było traktować mieszkanie siostry jak lokum na zapas, a jej lodówkę jak wspólną: dzięki temu nie musiał płacić za nocleg ani jedzenie. To nie zdarzyło się po raz pierwszy. Wiosną poprosił o tydzień, bo miał rozmowę kwalifikacyjną w dużym mieście, a został dziewięć dni. Przed wyjazdem zdążył jeszcze oznajmić, że barszcz Emmy nie smakuje tak jak u mamy.
Pożyczał też od niej pieniądze, obiecując, że odda za tydzień. Emma dała mu wtedy sumę, którą odkładała na wyjazd nad morze, ale dług pozostał niespłacony. Kiedy próbowała wyznaczyć granicę, Marcus żartował i przypominał, że są rodziną. Jego kosztowało to prawie nic, a siostra za każdym razem płaciła swoimi planami i oszczędnościami.
O ósmej równo rozległ się dzwonek. Thomas stał z tulipanami, torbą z garnkiem zimnych nóżek i małym pudełkiem przewiązanym niebieską wstążką. Marcus pierwszy wyszedł do przedpokoju, obejrzał gościa i szeroko się uśmiechnął:
— No, wchodź, skoro już przyszedłeś.
Emmie zrobiło się niezręcznie, ale Thomas spokojnie się przywitał i wręczył jej kwiaty. Marcus jako pierwszy usiadł do stołu, zajmując miejsce u szczytu, na którym miała usiąść Emma. Nałożył sobie sałatki jarzynowej i zaczął mówić tak, jakby to on miał rozstrzygać, czy Thomas zasługuje na to, by być blisko jego siostry.
— Jestem głową rodziny, więc o Emmę pytaj mnie. Czym się zajmujesz?
— Mam warsztat, naprawiam sprzęt — odpowiedział Thomas.
Marcus zapytał, czy Thomas ma własne mieszkanie. Kiedy usłyszał, że tak, na chwilę zamilkł. Nie udało mu się jednak znaleźć punktu zaczepienia, więc zaraz zwrócił się do Emmy. Powiedział, że w jej wieku myśli tylko o sprawdzianach, kiepsko gotuje, a buraki w sałatce śledziowej pod pierzynką są wręcz niedogotowane. Według niego Thomas powinien się cieszyć, że w ogóle trafiła mu się taka kobieta.
Emma spuściła wzrok. Wcześniej często tak robiła, kiedy brat rzucał przy innych upokarzający żart: udawała, że nie słyszy, byle nie psuć wieczoru. Marcus jednak nie przestawał. Nie patrząc na siostrę, polecił jej przynieść chleb i keczup — „przecież jesteś gospodynią” — a Emma odruchowo już zaczęła wstawać.
Thomas odłożył widelec na brzeg talerza. Nie podniósł głosu i nie zaczął się spierać o to, kto jest głową rodziny. Po prostu spojrzał na Marcusa, a potem gwałtownie odsunął jego krzesło od stołu.
— Natychmiast przeproś Emmę i zabierz swoją walizkę. W przeciwnym razie sam wystawię cię za drzwi — zażądał Thomas, z siłą odsuwając krzesło Marcusa od stołu…
Marcus zerwał się tak gwałtownie, że krzesło zahaczyło o nogę stołu. Najpierw spojrzał na Thomasa, potem na Emmę.
— Całkiem ci odbiło? Rządzisz się w cudzym domu?
— To mój dom — odpowiedziała Emma. — I nie prosiłam cię o przyniesienie chleba.
Usłyszała swój głos i przez chwilę sama się zdziwiła: nie drżał. Thomas nie wtrącił się. Odsunął swoje krzesło i usiadł, zostawiając jej możliwość samodzielnego zdecydowania, co będzie dalej.
Marcus krzywo się uśmiechnął.
— A więc tak. Przyjechałem do siostry na święta, a już mnie wyrzucają. Ładnie się urządziłaś. Pojawia się facet i rodzina przestaje być potrzebna.
— Przyjechałeś bez telefonu i powiedziałeś, że zostaniesz do trzeciego — odparła Emma. — Niczego takiego ci nie obiecywałam.
— Daj spokój. Postawiłaś trzeci talerz. Wszystko było jasne.
— Postawiłam go, bo nie chciałam robić awantury w drzwiach. To nie jest zaproszenie do zamieszkania tutaj.
Marcus przeniósł wzrok na Thomasa, jakby czekał, że ten zaraz zaprotestuje albo zacznie się tłumaczyć. Thomas wziął szklankę wody i nic nie powiedział.
— A ty co tak milczysz? — zapytał Marcus. — Myślisz, że skoro masz warsztat i mieszkanie, możesz tu przychodzić i mówić mi, jak mam rozmawiać z siostrą?
— Nie zamierzam decydować za Emmę — odpowiedział Thomas. — Sama już powiedziała.
— Nie odpowiadaj za mnie — rzuciła ostro Emma.
Thomas skinął głową. Zauważyła to i mówiła dalej, nie odrywając wzroku od brata:
— Nie chcę, żebyś dziś u mnie został. Nie chcę też, żebyś rozporządzał moim wieczorem, jedzeniem i czasem. Zbyt długo na to pozwalałam.
Marcus prychnął i znowu opadł na krzesło, tym razem nie przy stole, lecz nieco z boku.
— No proszę, jakich to się słów nauczyłaś. Kto cię nauczył? Ten twój spec od napraw?
Emma nie odpowiedziała na drwinę. Zdjęła fartuch i starannie powiesiła go na oparciu kuchennego krzesła. Na stole leżały kawałki śledzia i buraków, obok stygły zimne nóżki. Świąteczna kolacja wyglądała teraz jak praca, którą wykonała nie dla siebie.
— Twoja walizka stoi w przedpokoju — powiedziała. — Proszę, spakuj się i wyjdź.
— A jeśli nie wyjdę?
Emma odwróciła się do Thomasa. Siedział spokojnie, nie wstawał i nie próbował zbliżyć się do Marcusa. Zrozumiała, że nie musi czekać na jego kolejny ruch.
— W takim razie zadzwonię do mamy i powiem, że sam postanowiłeś zostać. Powtórzę jej to samo, co mówię teraz tobie: nie będziesz u mnie mieszkał.
— Naprawdę zamierzasz dzwonić do Helen z takiego powodu? — zapytał Marcus. — Będzie zachwycona.
Sam wyjął telefon i zadzwonił, zanim Emma zdążyła odpowiedzieć. Mówił głośno, żeby siostra słyszała każde słowo: opowiedział, że Thomas odsunął mu krzesło, a Emma teraz wyrzuca go na ulicę w środku świętowania. Nie wspomniał, że przyjechał bez zapowiedzi i sam wyznaczył sobie termin pobytu.
Helen niemal od razu odezwała się do Emmy, kiedy Marcus włączył głośnik.
— Co się dzieje? Mówi, że go wyrzucacie. W święta. Nie mogliście po prostu spokojnie posiedzieć wszyscy razem?
— Mogliśmy, gdyby zapytał, czy mi to odpowiada — odpowiedziała Emma. — Sam zdecydował, że zostanie u mnie do trzeciego.
— Przecież to twój brat. Naprawdę tak trudno pozwolić mu przenocować?
— Już pozwoliłam mu u siebie mieszkać wiosną. Tydzień zamienił się w dziewięć dni. A pieniędzy, które mu dałam, nigdy nie oddał.
Po drugiej stronie zapadła cisza, a potem Helen westchnęła, jakby Emma poruszyła jakiś niezręczny temat, o którym lepiej nie wspominać.
— Nie licz teraz pieniędzy. Prosił tylko na krótko, miewa problemy.
— Nie liczę ich przy świątecznym stole. Mówię, że nie będę znowu udawać, że nic się nie stało.
— Stałaś się zupełnie obca — powiedziała Helen. — Thomas jest teraz dla ciebie ważniejszy niż rodzina?
— To nie jest kwestia tego, kto jest ważniejszy. Nie chcę, żeby Marcus mieszkał u mnie bez mojej zgody.
Marcus uśmiechnął się drwiąco i sięgnął po telefon.
— Dobra, wystarczy. Mogłaś po prostu siedzieć cicho, zamiast urządzać przedstawienie.
— Milczałam już wiele razy — powiedziała Emma. — Dzisiaj nie będę.
Poprosiła Helen, żeby jej nie namawiała, i zakończyła rozmowę. Kiedy odkładała telefon na stół, ręka lekko jej zadrżała, ale nie oddzwoniła. Marcus patrzył na nią, jakby oczekiwał, że za chwilę pójdzie do kuchni, przyniesie mu herbatę i wszystko wróci do normy.
— No i zadowolona? Mama też jest teraz zdenerwowana.
— Przykro mi, że jest zdenerwowana. Ale to nie zmienia mojej odpowiedzi.
Marcus głośno westchnął, wstał i poszedł do salonu. Zdjął z kanapy kurtkę, którą zdążył tam rzucić, i po drodze zapytał, gdzie jest jego ładowarka. Emma powiedziała, że widziała ją przy telewizorze. Znalazł ją, schował do kieszeni, a potem poszedł do przedpokoju.
Walizka stała w poprzek przejścia, tak samo jak w chwili jego przyjazdu. Marcus szarpnął za rączkę, ale kółko zahaczyło o krawędź dywanika. Emma podeszła i podniosła dywanik, żeby łatwiej było mu wyciągnąć walizkę. Nie zrobiła tego z życzliwością, tylko po to, by zakończyć rozmowę bez kolejnej awantury.
— Nawet do trzeciego już nie mogę zostać? — zapytał, wysuwając rączkę.
— Nie.
— I nie proś mnie więcej o pieniądze, kiedy będziesz potrzebowała pomocy.
— Nie prosiłam cię o pieniądze.
Marcus nie znalazł od razu odpowiedzi. Poprawił szalik, naciągnął rękawiczki i pociągnął walizkę w stronę drzwi.
— Nie narzekaj potem, że się od siebie oddaliliśmy.
— Nie chcę się oddalać. Chcę, żeby wszystko było ze mną uzgadniane.
Nie przeprosił ani jej, ani Thomasa. Przy progu jeszcze raz się odwrócił, ale Emma nie cofnęła się i nie ustąpiła mu przejścia. Wyszedł sam. Drzwi się zamknęły, a ona przekręciła klucz, jak robiła każdego wieczoru.
Thomas nie zapytał, czy musi ochłonąć, i nie zaczął tłumaczyć, jak należy postępować z rodziną. Zdjął z brzegu stołu talerz, który Marcus odsunął, i przysunął Emmie jej krzesło.
— Chcesz, żebym został? — zapytał.
— Tak. Tylko nie udawaj, że nic się nie stało.
— Nie będę.
Usiedli. Jedzenie zdążyło wystygnąć, a na stole zostało mniej wędlin, niż Emma planowała podać. Thomas zaproponował, że podgrzeje zimne nóżki, ale odmówiła: najpierw chciała po prostu posiedzieć. Później jednak zjedli, bez pośpiechu, a rozmowa stopniowo wróciła do zwykłych tematów — jego warsztatu i tego, jak w liceum minął ostatni tydzień przed feriami. Pudełko z prezentem Emma otworzyła dopiero po północy. W środku był delikatny srebrny łańcuszek bez zawieszki. Thomas powiedział, że go wybrał, bo nie lubi krzykliwej biżuterii.
Rano na telefonie Emmy czekała wiadomość od Helen: „Mam nadzieję, że rozumiesz, jak to wyglądało”. Emma przeczytała ją, ale nie odpowiedziała od razu. Kilka godzin później przyszła wiadomość od Marcusa. Napisał, że wszedłby do mieszkania bez awantury, gdyby siostra nie pozwoliła Thomasowi go upokarzać. Nie wspomniał ani słowem, że przyjechał bez zaproszenia ani o długu.
Emma odpisała krótko: „Nie będę rozmawiać o wczorajszym wieczorze, jeśli będziesz mnie oskarżać. Pieniądze, które pożyczyłam ci wiosną, nadal są długiem. Napisz, kiedy i jak zamierzasz je oddać. Nie będzie kolejnych pożyczek ani nocowania bez wcześniejszego uzgodnienia”.
Odpowiedź przyszła niemal natychmiast: „Jasne. Teraz wszystko musi być według zasad”.
Odłożyła telefon. Nie przyszły ani pieniądze, ani obietnica ich zwrotu. Emma nie zadzwoniła i nie przypominała o długu. Wieczorem wysłała Helen osobną wiadomość: jeśli Marcus będzie chciał przyjechać, niech najpierw sam ją zapyta. Mama nie odpisała od razu, a potem napisała, że nie chce się wtrącać.
Przez następne dni Emma nie udawała, że konflikt zniknął. Marcus nie dzwonił. Helen złożyła jej krótkie życzenia noworoczne, a Emma odpowiedziała tym samym. Ich relacje nie poprawiły się po jednej rozmowie, ale w jej mieszkaniu nikt już sam nie wyznaczał sobie terminu pobytu ani nie prosił o podanie kolacji, jakby to było oczywiste.
Wieczorem Thomas znów przyszedł do niej z kwiatami. Na stole stały dwa talerze. Emma sama wybrała, gdzie usiąść.





